“ Trust of Ambedkar Bhavan and Peoples Improvement Trust “

         - Pravin Jadhao ,social Activist     

 

The Historic place “Ambedkar bhavan ” was centre of movement of Dr.Babasaheb Ambedkar when he was alive and after death of Dr.Babasaheb Ambedkar taken high peak for various movement such place destroyed on 25^th June at night 3 o clock using muscle powers ,support of RSS BJP government ,using more than 500 bouncers by ‘bogus’ trustee by totally illegal action taken out . Current Maharashtra Government chief Information Commissioner Mr. Ratnakar Gaikwad and his fake trustee who called themselves as Trustee of “People Improvement Trust” which is established by Dr.Babasaheb Ambedkar in 1944.Dr.Ambedkar buy this place containing two plot but he facing financial problem for purchasing but certainly he selled his another house name as “Ramgunfa “ in memories of his wife Ramai and Cement Factory of his son Yashwantrao Ambedkar . one plot taken for own “Buddhbhushan printing press” another plot for schedule caste Improvement Trust later on it name changed Peoples Improvement Trust formally name as Ambedkar Bhavan.

Ratnkar Gaikwad and his fellow so called trustee hiding their devils work ,they targeting Ambedkar family  specially on late Yashwantrao Ambedkar who son of Dr.Ambedkar .Ratnkar Gaikwad  referring fake letter  of Babasaheb and targeted Yashwatrao Ambedkar  .He showing letter which is fake and it is cleared by State government so this point is clear that they (Gaikwad & Team) hidding truth . In late 80’s there was situation came Ambedkar bhavan mortgaged at Bank but Ambedkar family comes in front and solved this issue and escape Ambedkar Bhavan from Bank side. Ratnakar Gaikwad and his small numbers of supporter saying there is property matters and Ambedkar family want all property ? but actually in 80s and 90s PIT (People Improvement Trust) was no leading person ,why not Ambedkar Family grabbed on that time ? the answer in question that Ambedkar Family no interest in property but they are apposite against commercializing of Ambedkarite movement  .

1) After India ,Pakistan partition at Ambedkar bhavan ,Dadar Mumbai lots of refugee people stayed there and Dr.Babasaheb Ambedkar given permission them to stay there. But after some days refugee made fraud rent receipt and showing to administration that we had living on rent .On that time small causes court had filed tenancy case  .It was between Dr.Ambedkar Vs Avtar Singh /S.Sriram  ,Babasaheb gave witness to court in Case No. 1095/4920/ 1954 Dr. B. R. Ambedkar and Avtar Singh S. Shriram “At the time of agreement, it was an open piece of land. A printing press Bharat Bhusan Press is in the Building. The press is nobody’s private property. The press is no included in the Trust. I am legally the owner of press, not beneficially. There is hardly any income from the Press.”)

2) Ratnakar Gaikwad and his fake trustee showing fake documents and letters but they didn’t know about municipal corporation record ,BEST record ,from the beginning establishing Buddhabhushan printing press all property tax ,electric bill was in name of Bhaiyyasaheb alias Yashwantrao Bhimrao Ambedkar as the son of Dr.Babasaheb Ambedkar .

3) Ratnakar Gaikwad and his so called trustee called  Ambedkar Bhavan as “Place of Ganster” (Gundacha Adda) but he don’t know history about this place where all movement of Babasaheb Started here like Labour Movement , historic newspapers like Muknayak ,Bahiskrut Bharat later on Prabuddh Bharat,Janata after Babasaheb death Yashwant Ambedkar taken forward his movement like as Buddhism spreading , United Maharashtra Movement,Left movement, Dalit Pather ,Riddles Movement ,United Republican Party ,recently Dr.Ambedkar grantson Prakash Ambedkar rising issue Rohit Vemula into whole nation so that it was source and centre of movement .on 14 th april 2016 under the guidance of Prakash Ambedkar Vemula family embrace Buddhism .Ambedkar Bhavan was centre of Ambedkarite and other movement .Prakash Ambedkar firing on RSS BJP on various issue but person cant stop so we destroyed centre of movement using Ratnakar Gaikwad  and stopping Prakash Ambedkar ? is this strategy RSS ? after studing all situation everybody should understand who is behind Ratnakar Gaikwad.

4) Ratnkar Gaikwad himself not trustee and according Constitution of trust made by Dr.Babasaheb Ambedkar which not include any advisory person in trust then Ratnkar Gaikwad why showing interest on it ? also taking responsibility over demolition .He announced that it would build a 17-storey memorial to Ambedkar Bhavan  .CM Fadnavis himself had on 14 April this year attended a programme where the new memorial project was announced. Ratnkar and his fake team made foolish to Devendra Fadanvis ? or Fadanvis don’t know all this things ?  Chief Minister Devendra Fadnavis laid the foundation stone for the 17-storeyed building, but not at the site where it is supposed to be built. The Bhoomi Poojan occurred a few kilometers away too. If we want built any house then we will do any ceremony outside place ?

5)Mumbai Municipal Corporation cleared that they can’t given any demolition notice nor giving any permission to 17-storeyed building,then Ratnkar Gaikwad and his bogus trustee shown 17-storeyed building plan ?  Initially Ratnakar Gaikwad illegally selected in Peoples Improvement Trust but later on the person who is live and he is from Babasaheb’s Period on this trust ,his son file RTI on Ratnakar Gaikwad after it was cleared higher class officers of government don’t have right become the member of trust then Ratnakar Gaikwad placed his brother in law in trust Mr.Vijay Ranpise .Vijay Ranpise is Commercial Manager of Lodha Builder who part of RSS and BJP.  Vijay Ranpise don’t have any touch of Ambedkarite movement and he is doing many trust ,organization taking donation from people and government. Lodha builder given him 10 crore for this trust .  

6) In 2004 Real trustee Professor Asvare who was secretary of trust on that time there was taken decision about age in constitution of Peoples Improvement Trust, According to change rule the person who completed 75 years then he should remove/retired  from trust but again sub rule has been made that the person who completed 75 years and he is strong healthy and capable to work then he will extend 5 years relaxation in trust. Real trustee professor Asvare completed 75 years but he is prompt in work then why he was removed from trust ? Prof Asvare should remain again 5 years but fake trustee made false change report and submitted in charity commissioner office still it is not accept because Prof.Asvare gone to court and showing truth to people and court .According to record of charity commissioner office professor Asvare is President of  Peoples Improvement Trust.

7) In other hand ,Ratnakar Gaikwad and his fake trustee saying about age criteria then another his fake trustee Mr.Yogesh Varade who live in Canada from last 30-35 years and he crosses 76 years then he is current part of Trust . Ratnkar Gaikwad not having any answer . In of Peoples Improvement Trust constitution no provision for NRI status person then why yogesh varade part of trust ?

8) Ratnakar Gaikwad using muscle power and taking blessed from RSS-BJP government just showing 17 building plan which is commercial point of view ,why he is not do to other place ? because it is clear that they want destroy  Ambedkar Bhavan as centre of movement . Municipal corporation and other authority doesn’t  permission 1+2 plan then Ratnakar Gaikwad and his team making bluff .

9) BJP-RSS  government clearly protecting and giving freedom to Ratnakar gaikwad for destroying movement .after 25 june demolition Ratkar Gaikwad and his team get charged IPC like 142,143,144,146,147,148,149,452,380,395,427/34 .After that they got bail from court ? Still Ratnkar Gaikwad sitting on chief Information commissioner post ? why it is because bless of Fadanvis Government . Government provides advocate in high court who having first case . It is totally useless procedure and whole thing is managed by BJP-RSS and Ratnkar Gaikwad is key of them .

All nation people now hoping destroyed Ambedkar Bhavan will stand up and free from puppet of RSS-BJP and it will control ambedkarite people and give hand to Ambedkar family .

                                 Jaybhim !!!  

           
          Pravin Jadhao ,Social Activist

          pravin.jadhao358@gmail.com     

“ Trust of Ambedkar Bhavan and Peoples Improvement Trust “

         - Pravin Jadhao ,social Activist     

The Historic place “Ambedkar bhavan ” was centre of movement of Dr.Babasaheb Ambedkar when he was alive and after death of Dr.Babasaheb Ambedkar taken high peak for various movement such place destroyed on 25^th June at night 3 o clock using muscle powers ,support of RSS BJP government ,using more than 500 bouncers by ‘bogus’ trustee by totally illegal action taken out . Current Maharashtra Government chief Information Commissioner Mr. Ratnakar Gaikwad and his fake trustee who called themselves as Trustee of “People Improvement Trust” which is established by Dr.Babasaheb Ambedkar in 1944.Dr.Ambedkar buy this place containing two plot but he facing financial problem for purchasing but certainly he selled his another house name as “Ramgunfa “ in memories of his wife Ramai and Cement Factory of his son Yashwantrao Ambedkar . one plot taken for own “Buddhbhushan printing press” another plot for schedule caste Improvement Trust later on it name changed Peoples Improvement Trust formally name as Ambedkar Bhavan.

Ratnkar Gaikwad and his fellow so called trustee hiding their devils work ,they targeting Ambedkar family  specially on late Yashwantrao Ambedkar who son of Dr.Ambedkar .Ratnkar Gaikwad  referring fake letter  of Babasaheb and targeted Yashwatrao Ambedkar  .He showing letter which is fake and it is cleared by State government so this point is clear that they (Gaikwad & Team) hidding truth . In late 80’s there was situation came Ambedkar bhavan mortgaged at Bank but Ambedkar family comes in front and solved this issue and escape Ambedkar Bhavan from Bank side. Ratnakar Gaikwad and his small numbers of supporter saying there is property matters and Ambedkar family want all property ? but actually in 80s and 90s PIT (People Improvement Trust) was no leading person ,why not Ambedkar Family grabbed on that time ? the answer in question that Ambedkar Family no interest in property but they are apposite against commercializing of Ambedkarite movement  .

1) After India ,Pakistan partition at Ambedkar bhavan ,Dadar Mumbai lots of refugee people stayed there and Dr.Babasaheb Ambedkar given permission them to stay there. But after some days refugee made fraud rent receipt and showing to administration that we had living on rent .On that time small causes court had filed tenancy case  .It was between Dr.Ambedkar Vs Avtar Singh /S.Sriram  ,Babasaheb gave witness to court in Case No. 1095/4920/ 1954 Dr. B. R. Ambedkar and Avtar Singh S. Shriram “At the time of agreement, it was an open piece of land. A printing press Bharat Bhusan Press is in the Building. The press is nobody’s private property. The press is no included in the Trust. I am legally the owner of press, not beneficially. There is hardly any income from the Press.”)

2) Ratnakar Gaikwad and his fake trustee showing fake documents and letters but they didn’t know about municipal corporation record ,BEST record ,from the beginning establishing Buddhabhushan printing press all property tax ,electric bill was in name of Bhaiyyasaheb alias Yashwantrao Bhimrao Ambedkar as the son of Dr.Babasaheb Ambedkar .

3) Ratnakar Gaikwad and his so called trustee called  Ambedkar Bhavan as “Place of Ganster” (Gundacha Adda) but he don’t know history about this place where all movement of Babasaheb Started here like Labour Movement , historic newspapers like Muknayak ,Bahiskrut Bharat later on Prabuddh Bharat,Janata after Babasaheb death Yashwant Ambedkar taken forward his movement like as Buddhism spreading , United Maharashtra Movement,Left movement, Dalit Pather ,Riddles Movement ,United Republican Party ,recently Dr.Ambedkar grantson Prakash Ambedkar rising issue Rohit Vemula into whole nation so that it was source and centre of movement .on 14 th april 2016 under the guidance of Prakash Ambedkar Vemula family embrace Buddhism .Ambedkar Bhavan was centre of Ambedkarite and other movement .Prakash Ambedkar firing on RSS BJP on various issue but person cant stop so we destroyed centre of movement using Ratnakar Gaikwad  and stopping Prakash Ambedkar ? is this strategy RSS ? after studing all situation everybody should understand who is behind Ratnakar Gaikwad.

4) Ratnkar Gaikwad himself not trustee and according Constitution of trust made by Dr.Babasaheb Ambedkar which not include any advisory person in trust then Ratnkar Gaikwad why showing interest on it ? also taking responsibility over demolition .He announced that it would build a 17-storey memorial to Ambedkar Bhavan  .CM Fadnavis himself had on 14 April this year attended a programme where the new memorial project was announced. Ratnkar and his fake team made foolish to Devendra Fadanvis ? or Fadanvis don’t know all this things ?  Chief Minister Devendra Fadnavis laid the foundation stone for the 17-storeyed building, but not at the site where it is supposed to be built. The Bhoomi Poojan occurred a few kilometers away too. If we want built any house then we will do any ceremony outside place ?

5)Mumbai Municipal Corporation cleared that they can’t given any demolition notice nor giving any permission to 17-storeyed building,then Ratnkar Gaikwad and his bogus trustee shown 17-storeyed building plan ?  Initially Ratnakar Gaikwad illegally selected in Peoples Improvement Trust but later on the person who is live and he is from Babasaheb’s Period on this trust ,his son file RTI on Ratnakar Gaikwad after it was cleared higher class officers of government don’t have right become the member of trust then Ratnakar Gaikwad placed his brother in law in trust Mr.Vijay Ranpise .Vijay Ranpise is Commercial Manager of Lodha Builder who part of RSS and BJP.  Vijay Ranpise don’t have any touch of Ambedkarite movement and he is doing many trust ,organization taking donation from people and government. Lodha builder given him 10 crore for this trust .  

6) In 2004 Real trustee Professor Asvare who was secretary of trust on that time there was taken decision about age in constitution of Peoples Improvement Trust, According to change rule the person who completed 75 years then he should remove/retired  from trust but again sub rule has been made that the person who completed 75 years and he is strong healthy and capable to work then he will extend 5 years relaxation in trust. Real trustee professor Asvare completed 75 years but he is prompt in work then why he was removed from trust ? Prof Asvare should remain again 5 years but fake trustee made false change report and submitted in charity commissioner office still it is not accept because Prof.Asvare gone to court and showing truth to people and court .According to record of charity commissioner office professor Asvare is President of  Peoples Improvement Trust.

7) In other hand ,Ratnakar Gaikwad and his fake trustee saying about age criteria then another his fake trustee Mr.Yogesh Varade who live in Canada from last 30-35 years and he crosses 76 years then he is current part of Trust . Ratnkar Gaikwad not having any answer . In of Peoples Improvement Trust constitution no provision for NRI status person then why yogesh varade part of trust ?

8) Ratnakar Gaikwad using muscle power and taking blessed from RSS-BJP government just showing 17 building plan which is commercial point of view ,why he is not do to other place ? because it is clear that they want destroy  Ambedkar Bhavan as centre of movement . Municipal corporation and other authority doesn’t  permission 1+2 plan then Ratnakar Gaikwad and his team making bluff .

9) BJP-RSS  government clearly protecting and giving freedom to Ratnakar gaikwad for destroying movement .after 25 june demolition Ratkar Gaikwad and his team get charged IPC like 142,143,144,146,147,148,149,452,380,395,427/34 .After that they got bail from court ? Still Ratnkar Gaikwad sitting on chief Information commissioner post ? why it is because bless of Fadanvis Government . Government provides advocate in high court who having first case . It is totally useless procedure and whole thing is managed by BJP-RSS and Ratnkar Gaikwad is key of them .

All nation people now hoping destroyed Ambedkar Bhavan will stand up and free from puppet of RSS-BJP and it will control ambedkarite people and give hand to Ambedkar family .

                                 Jaybhim !!!  

-          Pravin Jadhao ,Social Activist

Pravin.jadhao358@gmail.com     

“ Trust of Ambedkar Bhavan and Peoples Improvement Trust “

         - Pravin Jadhao ,social Activist     

The Historic place “Ambedkar bhavan ” was centre of movement of Dr.Babasaheb Ambedkar when he was alive and after death of Dr.Babasaheb Ambedkar taken high peak for various movement such place destroyed on 25^th June at night 3 o clock using muscle powers ,support of RSS BJP government ,using more than 500 bouncers by ‘bogus’ trustee by totally illegal action taken out . Current Maharashtra Government chief Information Commissioner Mr. Ratnakar Gaikwad and his fake trustee who called themselves as Trustee of “People Improvement Trust” which is established by Dr.Babasaheb Ambedkar in 1944.Dr.Ambedkar buy this place containing two plot but he facing financial problem for purchasing but certainly he selled his another house name as “Ramgunfa “ in memories of his wife Ramai and Cement Factory of his son Yashwantrao Ambedkar . one plot taken for own “Buddhbhushan printing press” another plot for schedule caste Improvement Trust later on it name changed Peoples Improvement Trust formally name as Ambedkar Bhavan.

Ratnkar Gaikwad and his fellow so called trustee hiding their devils work ,they targeting Ambedkar family  specially on late Yashwantrao Ambedkar who son of Dr.Ambedkar .Ratnkar Gaikwad  referring fake letter  of Babasaheb and targeted Yashwatrao Ambedkar  .He showing letter which is fake and it is cleared by State government so this point is clear that they (Gaikwad & Team) hidding truth . In late 80’s there was situation came Ambedkar bhavan mortgaged at Bank but Ambedkar family comes in front and solved this issue and escape Ambedkar Bhavan from Bank side. Ratnakar Gaikwad and his small numbers of supporter saying there is property matters and Ambedkar family want all property ? but actually in 80s and 90s PIT (People Improvement Trust) was no leading person ,why not Ambedkar Family grabbed on that time ? the answer in question that Ambedkar Family no interest in property but they are apposite against commercializing of Ambedkarite movement  .

1) After India ,Pakistan partition at Ambedkar bhavan ,Dadar Mumbai lots of refugee people stayed there and Dr.Babasaheb Ambedkar given permission them to stay there. But after some days refugee made fraud rent receipt and showing to administration that we had living on rent .On that time small causes court had filed tenancy case  .It was between Dr.Ambedkar Vs Avtar Singh /S.Sriram  ,Babasaheb gave witness to court in Case No. 1095/4920/ 1954 Dr. B. R. Ambedkar and Avtar Singh S. Shriram “At the time of agreement, it was an open piece of land. A printing press Bharat Bhusan Press is in the Building. The press is nobody’s private property. The press is no included in the Trust. I am legally the owner of press, not beneficially. There is hardly any income from the Press.”)

2) Ratnakar Gaikwad and his fake trustee showing fake documents and letters but they didn’t know about municipal corporation record ,BEST record ,from the beginning establishing Buddhabhushan printing press all property tax ,electric bill was in name of Bhaiyyasaheb alias Yashwantrao Bhimrao Ambedkar as the son of Dr.Babasaheb Ambedkar .

3) Ratnakar Gaikwad and his so called trustee called  Ambedkar Bhavan as “Place of Ganster” (Gundacha Adda) but he don’t know history about this place where all movement of Babasaheb Started here like Labour Movement , historic newspapers like Muknayak ,Bahiskrut Bharat later on Prabuddh Bharat after Babasaheb death Yashwant Ambedkar taken forward his movement like as Buddhism spreading , United Maharashtra Movement,Left movement, Dalit Pather ,Riddles Movement ,United Republican Party ,recently Dr.Ambedkar grantson Prakash Ambedkar rising issue Rohit Vemula into whole nation so that it was source and centre of movement .on 14 th april 2016 under the guidance of Prakash Ambedkar Vemula family embrace Buddhism .Ambedkar Bhavan was centre of Ambedkarite and other movement .Prakash Ambedkar firing on RSS BJP on various issue but person cant stop so we destroyed centre of movement using Ratnakar Gaikwad  and stopping Prakash Ambedkar ? is this strategy RSS ? after studing all situation everybody should understand who is behind Ratnakar Gaikwad.

4) Ratnkar Gaikwad himself not trustee and according Constitution of trust made by Dr.Babasaheb Ambedkar which not include any advisory person in trust then Ratnkar Gaikwad why showing interest on it ? also taking responsibility over demolition .He announced that it would build a 17-storey memorial to Ambedkar Bhavan  .CM Fadnavis himself had on 14 April this year attended a programme where the new memorial project was announced. Ratnkar and his fake team made foolish to Devendra Fadanvis ? or Fadanvis don’t know all this things ?  Chief Minister Devendra Fadnavis laid the foundation stone for the 17-storeyed building, but not at the site where it is supposed to be built. The Bhoomi Poojan occurred a few kilometers away too. If we want built any house then we will do any ceremony outside place ?

5)Mumbai Municipal Corporation cleared that they can’t given any demolition notice nor giving any permission to 17-storeyed building,then Ratnkar Gaikwad and his bogus trustee shown 17-storeyed building plan ?  Initially Ratnakar Gaikwad illegally selected in Peoples Improvement Trust but later on the person who is live and he is from Babasaheb’s Period on this trust ,his son file RTI on Ratnakar Gaikwad after it was cleared higher class officers of government don’t have right become the member of trust then Ratnakar Gaikwad placed his brother in law in trust Mr.Vijay Ranpise .Vijay Ranpise is Commercial Manager of Lodha Builder who part of RSS and BJP.  Vijay Ranpise don’t have any touch of Ambedkarite movement and he is doing many trust ,organization taking donation from people and government. Lodha builder given him 10 crore for this trust .  

6) In 2004 Real trustee Professor Asvare who was secretary of trust on that time there was taken decision about age in constitution of Peoples Improvement Trust, According to change rule the person who completed 75 years then he should remove/retired  from trust but again sub rule has been made that the person who completed 75 years and he is strong healthy and capable to work then he will extend 5 years relaxation in trust. Real trustee professor Asvare completed 75 years but he is prompt in work then why he was removed from trust ? Prof Asvare should remain again 5 years but fake trustee made false change report and submitted in charity commissioner office still it is not accept because Prof.Asvare gone to court and showing truth to people and court .According to record of charity commissioner office professor Asvare is President of  Peoples Improvement Trust.

7) In other hand ,Ratnakar Gaikwad and his fake trustee saying about age criteria then another his fake trustee Mr.Yogesh Varade who live in Canada from last 30-35 years and he crosses 76 years then he is current part of Trust . Ratnkar Gaikwad not having any answer . In of Peoples Improvement Trust constitution no provision for NRI status person then why yogesh varade part of trust ?

8) Ratnakar Gaikwad using muscle power and taking blessed from RSS-BJP government just showing 17 building plan which is commercial point of view ,why he is not do to other place ? because it is clear that they want destroy  Ambedkar Bhavan as centre of movement . Municipal corporation and other authority doesn’t  permission 1+2 plan then Ratnakar Gaikwad and his team making bluff .

9) BJP-RSS  government clearly protecting and giving freedom to Ratnakar gaikwad for destroying movement .after 25 june demolition Ratkar Gaikwad and his team get charged IPC like 142,143,144,146,147,148,149,452,380,395,427/34 .After that they got bail from court ? Still Ratnkar Gaikwad sitting on chief Information commissioner post ? why it is because bless of Fadanvis Government . Government provides advocate in high court who having first case . It is totally useless procedure and whole thing is managed by BJP-RSS and Ratnkar Gaikwad is key of them .

All nation people now hoping destroyed Ambedkar Bhavan will stand up and free from puppet of RSS-BJP and it will control ambedkarite people and give hand to Ambedkar family .

                                 Jaybhim !!!  

-          Pravin Jadhao ,Social Activist

Pravin.jadhao358@gmail.com     

         !!! नामांतर आणि बाळासाहेब आंबेडकर !!!

बाळासाहेब आंबेडकर यांनी नामांतर प्रश्नाला प्राधान्य दिले नाही असा गैरसमज काही लोकांनी करून दिला होता परंतु त्यांच्या या पायी मोर्चाने कळेल कि त्यांनी नामांतराला प्राधान्य दिले होते .दि .२७ नोव्हेंबर १९८३ ला मुंबईतील सिद्धार्थ विहार वडाळा येथे समविचारी लोकांची एक बैठक घेतली व रिपब्लिकन पक्षाबद्दल सविस्तर चर्चा केली .या चर्चेच्या आधारेच पुणे येथे ५ व ६ मे १९८४ ला अधिवेशन घेतले .”अहिल्याश्रम “ येथे घेतलेल्या अधिवेशनाच्या अध्यक्ष्या होत्या गीताबाई गायकवाड .या अधिवेशनाला रा .सु .गवई वा तत्सम नेत्यांना बोलावले नाही .

कारण हे सगळे नेते पराभूत मानसिकतेत होते आणि ही पराभूत मानसिकता १९७८ साली समंत झालेल्या नामांतर ठरावाची अंमलबजावणी होत नाही यात अंतर्भूत होती .या अधिवेशनातील बाळासाहेब आंबेडकर यांच्या पुढील राजकारणाची दिशा ठरविणारे भाषण देण्याचा मोह आवरता येत नाही .ते आपल्या भाषणात म्हणाले होते की ,”डॉ .बाबासाहेब आंबेडकर यांना अभिप्रेत असलेला खराखुरा रिपब्लिकन पक्ष उभारण्याचा आपण निर्धार करत आहोत .या देशातील राजकारणावर संरजामदार श्रीमंताची घट्ट पकड आहे .येथे दलित श्रमिकांना कोणतेही राजकीय अस्तित्व नाही .या बहुसंख्यान्काची सत्ता प्रस्थापित करण्यासाठी आपण रिपब्लिकन पक्षाची पुनर्बांधणी करीत आहोत .सध्याचे एकजातीचे राजकारण ठोकरून आपण सर्वसमावेशक वृत्तीने सर्व तळागळातील समाज व आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांना सोबत घेऊन केवळ मी पणाची वल्गना न करता पोलादी वृत्तीने सत्ताच ताब्यात घेण्यासाठी लढून या देशातील सर्व राष्ट्रीय प्रश्नाकडे देश हिताच्या दृष्टीने पाहून देशाचे नेतृत्व निर्माण करणारा पक्ष निर्माण करत आहोत .(अर्जुन डांगळे ,सा .प्रबुद्ध भारत २८ ऑक्टोंबर १९८८ पु १३ ).

सर्व तळागळातील समाज आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांना सोबत घेतल्याशिवाय नामांतराचा प्रश्न सुटणार नाही हे त्यांनी जाणले होते .याच काळात मंडल आयोग स्वीकृत करण्याचे काम तत्कालीन पंतप्रधान व्ही .पी .सिंग यांनी केले होते .मंडल आयोगातील अनेक जातींना राजकीय भान देण्याचे काम बाळासाहेब आंबेडकर यांनी केले .हा ओबीसी समूह बहुसंख्याक असूनही तो राजकीय सत्तेपासून दूर असल्याचे व त्याचा उपयोग कॉंग्रेस चे मराठा राज्यकर्ते कसा करून घेत आहेत हे समजावून सांगितले .त्यासाठी बहुजनांमध्ये विश्वसर्ह्यता निर्माण केली .काही ठिकाणी माधव ना (मा- माळी , ध – धनगर , व – वंजारी )जवळ करीत त्यांच्यातील राजकीय इर्षा जागृत केली .इतकेच नव्हे तर ओबीसी मधील छोट्या जात समूहांना एकत्र करून सत्ता दिली .पंचायत समिती ,जिल्हा परिषद ही सत्ताकेंद्रे ओबीसी ना मिळवून दिली .अल्पसंख्याकत्वामुळे जे पंचायत समितीतही पोहचू शकत नव्हते त्यांना मंत्री केले .महाराष्ट्रातील राजकारण कूस बदलू लागले केवळ राजकारण नाही तर समाजकारण ही कूस बदलू लागले .मंडल आयोगाच्या निमित्ताने का होईना ओबीसी वर्ग बाळासाहेबांकडे आकृष्ट झाल्यावर बाळासाहेबांनी नामांतराचा प्रश्न हाती घेतला .मला येथे बाळासाहेबांच्या राजकारणाचा आढावा घ्यायचा नाही तर नामांतरासाठी केलेले प्रयत्न अधोरेखित करताना एक बदल नोंदविणे महत्वाचे वाटते आणि ते म्हणजे १९७८ साली जे हात दलितांवर दगड फेकीत होते वा ते हात बाबासाहेबांचे फोटो फाडीत होते तेच हात आता जयभीम बोलू लागले होते .त्यांच्यातील जातीय पीळ नष्ट झाली होती .क्रांती म्हणतात ती हीच ! सामाजिक बदलाला महत्व देणारे बाळासाहेब निवडणुकींचेही राजकारणही करीत होते .१९८६ च्या विधानसभा निवडणुकीत भारीप ने जो जाहीरनामा काढला होता त्यात मराठवाडा विद्यापीठाच्या नामांतराला अग्रक्रम दिला होता .(भारिप बहुजन महासंघाची भूमिका पु १११ ).

बाळसाहेब केवळ जाहिरनाम्यापुरते मर्यादित राहिले नाहीत तर जाहीरनाम्यात म्हटल्याप्रमाणे कृती कार्यक्रमासही लागले .त्यांनी ११ जानेवारी १९८६ रोजी राज्यविधिमंडळ हिवाळी अधिवेशन नागपूर येथे प्रचंड मोर्चा नेण्यात आला .

दि .२ मे १९८६ या एकाच दिवशी भारिप च्या सर्व कार्यकर्त्यांनी आपापल्या जिल्हाधिकारी कार्यालयात मोर्चा नेऊन नामांतराची अंमलबजावणी करावी म्हणून निवेदन देण्यात आले . दि .१५ व १६ मे १९८६ रोजी औरंगाबाद येथील नेहरू भवन येथे दुष्काळ परिषद घेतली होती .या परिषदेत नामांतराच्या अंमलबजावणीवर दीर्घ चर्चा झाली व सरकारला निवेदन देण्यात आले . २७ जुलै १९७७ रोजी औरंगाबादेत adv बि .एच .गायकवाड यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या मोर्चाने वातावरण निर्मिती केली .दि .२७ जुलै १९८८ ला नामांतर ठरावाला एक दशक झाले तेंव्हा प्रकाश आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली मंत्रालयावर प्रचंड मोर्चा नेण्यात आला .या मोर्चात सुमारे २५ हजार लोक सहभागी झाले होते .काहीसा मागे पडलेला प्रश्न पुन्हा एकदा चर्चेला आला .दि  १० ऑगष्ट १९८८ रोजी मुंबई येथील आंबेडकर भवन येथे बाळासाहेबांचे नामांतर या विषयावर व्याख्यान झाले त्यात ते म्हणाले होते कि ,मराठवाडा नामांतराच्या चळवळीमागील सामाजिक आशय बाजूला सारून निवडणुकीतील मतांवर डोळा ठेवून हा विषय हाताळला जात आहे .मुख्यमंत्री शरद पवार यांनी नामांतर करून टाकावे ,कारण ते स्वतःला  नामांतरवादी समजतात .शिवसेनेसारख्या संघटनेच्या भीतीने नामांतर प्रश्न चिघळत गेल्यामुळे हा प्रश्न सावधानतेने हाताळला जावा.(प्रबुद्ध भारत २७ .८ .१९८८ पृ २ )

 १९७८ नंतर झालेला उद्रेक १९७९ चा सत्याग्रह ,लॉंग मार्च याचा परिणाम झालाच पण त्याच काळात माझी पोष्टर कविता मुळे तरुणाची मुठी वळवल्या होत्या ती कविता अशी होती

             ..............रक्ताची माणस

चला तर म्यानातील तलवारी आता बाहेर काढा

भिंतीभिंतीवरील बंदुकांचे चाप पुन्हा एकदा चाचपून पहा

कशाला ऐकता बक्कास त्यांची :

“टाइम इज नॉट राईट फॉर रिव्हाल्युशन

बुडाखाली शेव्हरलेट अन आकाशाला कवेत घेणार छप्पर

यांचा उपभोग घेत घेत ते उद्याच्या क्रांतीचा जयजयकार करणार

शस्त्र हातात घेण्याची वेळ येताच

खोट लावून दूर पळणार

पहा माझ्या डोळ्यातून :तो जनसमुदाय तुमच्याच रोखाणे झेपावतोय

.............................................................................. ज.वि .पवार

अशाप्रकारची कविता भीत्तीचीतावर लावलेली होती त्याला काढून टाकण्याचे आदेश पोलिसांनी दिले होते .परंतु तरुणांच्या मनात पेटलेली कवित विझणार नव्हती .

मास मोव्हमेंट ,भारतिय रिपब्लिकन पक्ष ,दलित मुक्ती सेना इ .संघटना नामांतरासाठी आग्रह धरीत होत्याच भारतीय दलित पंथर चे नेते रामदास आठवले सत्तेत गेल्यामुळे त्यांनी लढा खंडित केला होता .दलित पंथर चे काही गट आपापले अस्तित्व पटवून देण्याचा प्रयत्न करीत होते .अशा वेळी गंगाधर गाडे यांचा एक गट एकाएकी चर्चेत आला कारण मराठवाडा विद्यापीठ नामांतरासाठी गौतम वाघमारे यांनी २५ /११/१९९३ रोजी नांदेड येथे आत्मदहन केले .या दहनामुळे आंबेडकरी समाजात जसा उद्रेक झाला तसा शासनालाही धक्का बसला .आपण नामांतरासाठी बलिदान करीत आहोत असे वाघमारे यांनी लिहून ठेवले होते व त्याचवेळी माझे नेते गंगाधर गाडे आल्याशिवाय माझा अंत्यविधी करू नये अशी अपेक्षा केली होती .गाडे यांना तातडीने नांदेड ला जावे लागले.पुन्हा एकदा वातावरण तप्त झाले . त्यानंतर तत्कालीन मुख्यमंत्री शरद पवार आणि बाळासाहेब आंबेडकर यांच्यासह राजा ढाले ,अविनाश महातेकर इ मध्ये बैठक झाली .शरद पवार बाळासाहेब आंबेडकर यांना म्हणाले कि मी नामांतराबाबत मी निर्णय घेईल पण याचे श्रेयही मीच घेईल .त्यांनतर १४ जानेवारी १९९४ रोजी नामांतर झाले असे जाहीर केले परंतु ते नामांतर नव्हते ,नामविस्तार ही नव्हता आणि तरीही मुख्यमंत्री शरद पवार यांनी बंदुकीचा धाक नामांतरवाद्यांना दाखविला होता तसा सौम्य नामांतरविरोधकांनाही दाखविला होता .

नामांतर गपचूप मान्य करा हा दलितेतर संदेश देण्यात आला तर ही तडजोड मान्य करा अन्यथा सरकार शस्त्र हाती घेईल १४ जानेवारी १९९४ रोजी झाले ते नामांतर होते असे समजून हा दिवस औरंगाबादेत आणि मराठवाड्यात मोठ्या प्रमाणात साजरा केला जातो .पण हे लोक विसरतात कि आभाळभर उंची असलेले डॉ .बाबासाहेब आंबेडकर नावाच्या महापुरुषाला एका प्रदेशापुरते बंधिस्त करण्यात आले ...........

           संदर्भ – आंबेडकरोत्तर आंबेडकरी चळवळ खंड ५ मधील उतारा

           लेखक – ज .वि .पवार

                             शब्दांकन – प्रविण जाधव                  

!!! जाती श्रेष्टत्वाचा नाद कशासाठी ......? !!!

गेल्या अनेक दिवसापासून सदर खालील पोष्ट सोशल मिडियावर फिरत आहे ,यामधील अज्ञानीपणा आणि खोडसाळपणा पाहून मला यावर सविस्तर लिहावे वाटले म्हणून मी सदर पोस्ट आणि त्यावर स्पष्टीकरण देत आहे .
“बाबासाहेब आंबेडकर आणि मराठा समाज यांचे जिव्हाळ्याचे नाते **त्यातील काही निवडक गोष्टी.....
1:-महाडच्या चवदार तळ्याच्या सत्यागृहावेळी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी रायगडावर जावून
शिवरायांच्या समाधीचे दर्शन घेतले आणि त्यांच्या सोबत असलेल्या कार्यकर्त्यानी "जय
शिवरायच्या" घोषणा दिल्या. बाबासाहेबांनी महाड चवदार तळ्याच्या सत्यागृहाची सुरुवात
शिवरायांचे दर्शन घेवून केली.
2:- बेळगाव येथे शिवरायांच्या ३०० व्या जन्मशताब्दीनिमित्त प्रमुख पाहूने
म्हणून डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर उपस्थितहोते.
3:- बाबासाहेब आंबेडकर पत्र लिहतांना पत्राची सुरुवात
"जय शिवराय" लिहून करत होते. महाराष्ट्र शासनाने हि पत्रे प्रकाशित केलेली आहेत.
4:- ज्या मनुस्मृती या विषमतावादी ग्रंथामुळे शिवरायांचा राज्याभिषेकब्राम्हणांनी नाकारला होता.
तो मनुस्मृती हा ग्रंथ बाबासाहेबांनी रायगडाच्या पायथ्याशी जाळून शिवरायांच्या अपमानाचा बदला घेतला.
5:- बाबासाहेब म्हणतात संविधान लिहते वेळी मला जास्त ञास झाला नाही कारण छञपती शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य माझ्या डोळ्यासमोर होते.म्हणूनच मी संविधान लिहु शकलो
6:- बाबासाहेब आंबेडकर लहान असतांना "कृष्णराव. अर्जुन केळुस्कर" गुरुजींनी त्यांना "बुद्ध चरित्र"
भेट दिले होते. या चरित्रामुळे बाबासाहेबांना धर्मांतराची प्रेरणा मिळाली. केळुस्कर गुरुजी जन्माने"मराठा" होते.
7:-छत्रपती शाहू महाराजांनी बाबासाहेब आंबेडकर "बैरीस्टर" झाल्यावर, त्यांची कोल्हापूर शहरात रथातून मिरवणूक काढून फुले उधळली होती.
8:-राजा सयाजीराव गायकवाड यांनी बाबासाहेबांना परदेशात शिक्षणासाठी सहाय्य केले होते.
सयाजीराव गायकवाड जन्माने मराठा होते.....
9:- बाबासाहेब आंबेडकरांनी शिका आणि संघटीत व्हा हा संदेश मराठा बहुजनांना दिला.
"चांभार घराण्यात जन्माला आलेला नेपोलीयन बोनापार्ट अर्ध्या युरोप खंडाचा बादशाह झाला. अरे
ज्याच्या आई बापाचा पत्ता नाही तो रेंसमन हेरॉलड ब्रीटन चा पंतप्रधान झाला. लाहनपणी कोळशाच्या खाणीत काम करणारा अब्राहम लिंकन अमेरीकेचा राषट्राध्यक्ष झाला अरे पण मानुसकी नाकारलेल्या समाजात जन्मलेला आपला " भिमराव " या देशाचा शिल्पकार झाला..........! “

अशी ही वरील पोष्ट असून मुद्दामपणे शिवाजीमहाराज ,बाबासाहेब आंबेडकर मराठा समाज ह्या गोष्टी घुसडवण्याचा प्रयत्न कुठलीही अभ्यास नसलेली व्यक्तीच करू शकते .मी सर्वप्रथम शिवाजी महाराज महाराष्ट्रातील बहुजन लोकांना एकत्र आणून स्वराज्य निर्मिती आणि स्वकीय आणि परकीय आक्रमण असून पण विजय मिळवून स्वराज्य स्थापण केले अशा महान राजाचा मी प्रचंड आदर आणि सन्मान करतो परंतु प्रत्येक महापुरुषाची स्वतःची ओळख वेगळीच असते त्या त्या काळाची परिस्थिती त्यातील बदल त्या काळानुरूप महापुरुषाकडून होतात .शिवरायांनी मावळ्यांना एकत्र करून राजकीय बदल केला परंतु त्यांना धार्मिकतेचा डोंब ब्राह्मणी परंपरा असल्याने सामाजिक बदल ते करू शकले नाहीत हे एक सत्य आहे .

“1:- महाडच्या चवदार तळ्याच्या सत्यागृहावेळी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी रायगडावर जावून शिवरायांच्या समाधीचे दर्शन घेतले आणि त्यांच्या सोबत असलेल्या कार्यकर्त्यानी "जय शिवरायच्या" घोषणा दिल्या. बाबासाहेबांनी महाड चवदार तळ्याच्या सत्यागृहाची सुरुवात शिवरायांचे दर्शन घेवून केली.”

- --> सदर पहिला मुद्दा पोष्ट करणाऱ्याने टाकलेला आहे .यात सत्याग्रहाची सुरुवात शिवरायांच्या समाधीचे दर्शन घेऊन केली हे म्हणणे अगदी अज्ञानी वृत्तीने आणि कुठलीही माहिती न घेता केलेले आहे .महाडचा ऐतिहासिक चवदार तळ्याचा सत्याग्रह २० मार्च १९२७ ला झाला .अनेक इतिहासाची पाने चाळली अनेक खंड जरी चाळून बघितले तरी बाबासाहेब चवदार तळ्याच्या सात्याग्रहापुर्वी रायगडावर गेलेच नव्हते त्यामुळे रायगडावर जाऊन दर्शन घेऊन सत्याग्रहाची सुरुवात केली हे चुकीचे आहे .बाबासाहेब रायगड किल्ला बघण्यासाठी आपल्या अनेक लोकांसोबत २९ डिसेंबर १९२७ ला गेले होते तेंव्हा रात्री आपल्या अनुयायासोबत मुक्काम केला असता ,बाबासाहेब आंबेडकर यांचावर प्राणघातक हल्ला करण्यासाठी ५० ते ६० मराठा लोक बंदुकी ,हत्यारे घेऊन गडाच्या दिशेने निघाल्याची बातमी महार कार्यकर्त्यांना कळाली तेंव्हा रात्री गडाच्या पायथ्याशी बाबासाहेबांचे अनुयायी मोठ्या प्रमाणावर जमल्यामुळे मराठा समाजातील हल्लेखोर तिथे भीतीने येउच शकले नाही .( संदर्भ – भीमराव रामजी आंबेडकर खंड ३ ,ले .चांगदेव भगवानराव खैरमोडे , पा.नं .२१३ ). उलट हा प्रकार होऊन केसरी या वृत्तपत्राने तत्कालीन आमदार नारायण गुंजाळ यांचे बाबासाहेबांच्या वरील आक्षेपार्ह्य भाषण छापून आंबेडकर यांनी शिवाजीच्या सिंहांसणावर बसून सिंहासन भ्रष्ट केले .त्यावर बाबासाहेबांनी नारायण गुंजाळ आणि केसरी चे संपादक नरसोपंत केळकर यांना नोटीस पाठवली .त्याही नंतर “कुलाबा समाचार “ या वृत्तपत्राने “डॉ .आंबेडकरांच्या रायगडावरील लीला “ असे हेडिंग देऊन आगपाखड केली .यानंतर रा .चित्रे ,सहस्त्रबुद्धे या सारख्या ब्राह्मणमंडळींनी बाबासाहेबांच्या आंदोलनाची पार्श्वभूमी मराठा समाजाला समजवण्यासाठी व्याख्याने दिली .

“2:- बेळगाव येथे शिवरायांच्या ३०० व्या जन्मशताब्दीनिमित्त प्रमुख पाहूने
म्हणून डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर उपस्थितहोते.”

---> माझ्या माहितीप्रमाणे अस कुठलही व्याख्यान बाबासाहेबांनी दिलेलं नाही जर असेल त्याचा संदर्भ द्यावा .

“3:- बाबासाहेब आंबेडकर पत्र लिहतांना पत्राची सुरुवात
"जय शिवराय" लिहून करत होते. महाराष्ट्र शासनाने हि पत्रे प्रकाशित केलेली आहेत.”

---> महाराष्ट्र शासनाने प्रकाशित केलेल्या या खंडात एकूण २३६पत्रे आहेत.या ग्रंथाची एकुण पृष्ठ संख्या ४३४ आहे. त्यातल्या नेमक्या कोणत्या पत्राची सुरूवात बाबासाहेबांनी "जय शिवराय" लिहून केलीय हे समजून घ्यायला मला आवडेल.निदान या खंडात तरी असे एकही पत्र नाही. मी बाबासाहेंबांची इतरही प्रकाशित / अप्रकाशित पत्रे पाहिलेली व वाचलेली आहेत. माझ्या पाहण्यात तरी असे कोणतेही पत्र आलेले नाही. हे खुद्द महाराष्ट्र शासनाच्या “डॉ .बाबासाहेब आंबेडकर लेखन आणि भाषणे” प्रसिध्द करणाऱ्या प्रा .हरी नरके यांच मत आहे त्यामुळे बाबासाहेबांना कनिष्ठ दाखविण्याचा हा केविलवाणा प्रयत्न आहे .दोन्ही महापुरुष आपापल्या योग्य ठिकाणी आहेत पण वर्णव्यवस्थेत शुद्र ठरलेल्या जातीसाठी हा प्रकार करणे अगदी चुकीचा आहे .

“4:- ज्या मनुस्मृती या विषमतावादी ग्रंथामुळे शिवरायांचा राज्याभिषेक ब्राम्हणांनी नाकारला होता.तो मनुस्मृती हा ग्रंथ बाबासाहेबांनी रायगडाच्या पायथ्याशी जाळून शिवरायांच्या अपमानाचा बदला घेतला.”

- --> वरील मुद्दाही अगदी हास्यास्पद आहे . शिवरायांच स्वराज्य ,बहुजन मावळ्यांना सोबत घेऊन मिळविलेल स्वराज्य राजकीयदृष्ट्या अगदी सत्य आणि आदरणीय असल तरी त्याकाळी धार्मिक सत्ता जे ठरवील वैदिक परंपरा जे सांगेल तेच केल्याशिवाय त्याला मान्यता नव्हती . याबद्दल खुद्द डॉ .बाबासाहेब आंबेडकर आपल्या Who were Shudras? अर्थात शुद्र पूर्वी कोण होते ? या ग्रंथात पान.क्र. १९५ वर लिहितात कि “ शिवाजी एका स्वतंत्र राज्याचा राज्यकर्ता होता व त्यानी स्वत :ला महाराजा व छत्रपती हे खिताब घेतलेले होते .त्याच्या प्रजेपैकी बरेचसे ब्राम्हण होते .अशी परिस्थिती होती तरीसुद्धा आपला राज्याभिषेक विधी करवून घेण्याच्या बाबतीत शिवाजीला एकाही ब्राम्हणावर सत्ता गाजविता आली नाही .राज्यभिषेकाचा विधी जर कायदेशीर ठरवायचा असेल तर तो ब्राम्हणाच्या हातून झाला पाहिजे ही गोष्ट शिवाजीच्या उदाहरणावरून स्पष्ट झालेली आहे ,म्हणून ते उदाहरण महत्वाचे आहे .राज्याभिषेकाचा विधी जर ब्राम्हणेतराच्या हातून करण्यात आला तर तो विधी सफल होत नसतो .म्हणजे तो वांझ ठरतो .” यावरून ब्राह्मणांनी शिवाजी महाराजांना चातुर्वर्ण वैदिक परंपरेत मनुस्मृती नुसार शुद्र ठरविले होते परंतु शिवाजी महाराजांनी काशीच्या गागा भट ला अमाप संपत्ती देऊन हा विधी घडवून आणला होता एकंदरीत ब्राह्मणी व्यवस्था तोडण्याऐवजी शिवाजी महाराजांनी त्याच व्यवस्थेत राहून त्याच पालन राज्याभिषेकासाठी करणे उचित मानले होते त्यासाठी होणारा विरोध असून पण त्या वर्णव्यवस्थेच्या बेड्या तोडण्याऐवजी त्यात राहणेच उचित समजले होते .हे ही ऐतिहासिक सत्य आहे त्यामुळे वरील मुद्द्यातील राज्यभिषेक आणि मनुस्मृती दहन याचा कसलाच सबंध नव्हता .मनुस्मृती मधील अमानवीय गोष्टीना विरोध म्हणून मनुस्मृतीने दहन केले होते .

“5:- बाबासाहेब म्हणतात संविधान लिहते वेळी मला जास्त ञास झाला नाही कारण छञपती शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य माझ्या डोळ्यासमोर होते.म्हणूनच मी संविधान लिहु शकलो.”

- --> वरील मुद्दाही अगदी हास्यास्पद आणि खोडसाळपणाचा आहे . डॉ .बाबासाहेबांनी भारताचे संविधान लिहिताना अत्यंत कष्ट घेतले होते प्रचंड अभ्यास केला होता .५२ देशांच्या घटनांचा अभ्यास तसेच बाबासाहेबांच्या लिखाणात वाचनात बुद्धकालीन इतिहास होता त्यामुळे बुद्धकालीन गणराज्य पद्धती जी लोकशाही मार्गाने निर्णय घेत असत त्यात अनेक गणराज्य होती लीच्छ्वी सारखी गणराज्ये होती जी लोकशाही पद्धतीने राज्य करीत होती .तसेच भगवान बुद्धाच्या समता ,स्वातंत्र्य ,बंधुत्व ,न्याय या तत्वांचा अंतर्भाव राज्यघटनेत बाबासाहेबांनी केलेला होता . त्यामुळे शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य होते म्हणून संविधान लिहू शकलो ही वाक्ये टाकणे म्हणजे हा मूर्खपणा आणि खोडसाळपणा आहे असे मी समजतो यात शिवाजी महाराजांचा विरोध आजीबात नाहीच पण अशा पोष्ट प्रसारित करणाऱ्या मूर्ख लोकांच्या अडाणीपणाची कीव वाटते . शिवाजी महाराजांचं स्वराज्य राजकीयदृष्ट्या सत्य जरी असलं तरी धार्मिक ,सामाजिक ,शैक्षणिक दृष्ट्या अस्पृश्य ,शुद्रातीशुद्र लोकांना जातीयव्यवस्थेच्या पायथ्याशीच राहावे लागत होते . निवडक प्रतिनिधित्व किल्लेदार ,जहागीरदार महार ,अस्पृश्य लोक जरी असले तरी त्यांच प्रमाण प्रातिनिधिक स्वरुपात होत . शिवाजी महाराजांना राजकीयदृष्ट्या अधिकार जरी असले तरी सामाजिक ,धार्मिक ,शैक्षणिक बदल करण्याचा अधिकार नव्हता . अस्पृश्य महार लोक निवडक किल्लेदार ,जहागीरदार जरी असले तरी त्यांना अष्टप्रधानमंडळात कुठे स्थान होत ? अष्टप्रधानात असलेली मंत्रीमंडळात मोरोपंत त्रिंबक पिंगळे , रामचंद्र निलकंठ, अण्णाजीपंत दत्तो, दत्ताजीपंत त्रिंबक, हंबीरराव मोहिते, रामचंद्र त्रिंबक, निराजीपंत रावजी, रघुनाथराव पंडीत या सारख्या मंडळीमध्ये अस्पृश्य शुद्रांतीशुद्र वर्ग कुठे होता ? आजची पडका सिंहगड किल्ला निरखून पहिला असता “महार टाके” ,”मराठा टाके” असे पिण्याचे पाण्याचे हौद त्याकाळी वेगवेगळ्या स्वरुपात होते त्यामुळे शिवाशिव ,बाट ,अस्पृश्यता त्याकाळी होतीच एक राजा म्हणून एक आदेश जर शिवरायांनी दिला असता तर एका आदेशाने अस्पृश्यता जातीयता नष्ट होऊन समानता निर्माण झाली असती तिथे खरच स्वराज्य समानतेवर असत तर तिथे बाबासाहेबांना हालापेष्टा सहन कराव्या लागल्या नसत्या ,तिथे खरच स्वराज्य समोर असत तर संविधान लिहिण्याची गरजही पडली नसती .

“6:- बाबासाहेब आंबेडकर लहान असतांना "कृष्णराव. अर्जुन केळुस्कर" गुरुजींनी त्यांना "बुद्ध चरित्र"
भेट दिले होते. या चरित्रामुळे बाबासाहेबांना धर्मांतराची प्रेरणा मिळाली. केळुस्कर गुरुजी जन्माने"मराठा" होते.”

---> हे जरी खर असलं केळुस्कर गुरुजींनी शालेय जीवनात बाबासाहेबांना सदैव प्रेरणा दिली पण त्यांची जात मराठा होती म्हणून जातीसाठी अशा पोष्ट्द्वारे गवगवा करणे योग्य वाटत नाही . बाबासाहेबांनी पुढे चालून प्रत्येक धर्माचा अभ्यास केला बौद्ध धर्माची निवड केली त्यामुळे मराठा जातीमुळे केळुस्कर श्रेष्ठ ठरले आणि त्यांनी बुद्धचरित्र भेट दिल म्हणून बाबासाहेबांना धर्मांतर करण्याची प्रेरणा मिळाली असे म्हणणे म्हणजे बौद्धिक दिवाळखोरी होय .अस असेल तर केळुस्कर गुरुजींनी अगोदरच बौद्ध धर्म स्वीकारला नसता का ?

“7:-छत्रपती शाहू महाराजांनी बाबासाहेब आंबेडकर "बैरीस्टर" झाल्यावर, त्यांची कोल्हापूर शहरात रथातून मिरवणूक काढून फुले उधळली होती.”

---> अगदी बरोबर शाहू महाराजांनी जे बाबासाहेबांना जातीच्या बाहेर जाऊन हेरल होत ते सवर्ण जातीत अडकणारे जातीचाच विचार करू शकतात त्याही काळात शाहू महाराज अस्पृश्यांसाठी सामाजिक बदल करीत होते तेंव्हा आता जे त्यांना जातीत गोठवण्याचा प्रकार करणारे लोक त्यांना “धेडांचे महारांचे राजे” म्हणून उल्लेख करत .

“8:-राजा सयाजीराव गायकवाड यांनी बाबासाहेबांना परदेशात शिक्षणासाठी सहाय्य केले होते. सयाजीराव गायकवाड जन्माने मराठा होते.....”

---> परत इथे जातीच्या किडलेल्या मनाचा दुर्गंध येतो सायाजीरांवाना जातीच्या बेड्यात अडकवून केवळ ते मराठा होते म्हणून श्रेष्ठ होते आणि त्यांनी बाबासाहेबांना परदेशात जाण्यासाठी सहाय्य केल .मुळात सयाजीराव गायकवाड यांच्या प्रशासनात नियम होता कि जे जे विद्यार्थी निष्णात आहेत ,हुशार आहेत मग ते जातीने ,कुळाने कुणीही असो त्यांना शिक्षणानासाठी आर्थिक सहाय्य करणे अर्थात आजच्या भाषेत बँकाप्रमाणे ऋण लोन देणे आणि त्याची परतफेड आपल्या संस्थानामध्ये नोकरीमधून त्या विद्यार्थाचे कर्ज परतफेड घेणे अर्थात बाबासाहेबांनी परदेशातून परत आल्यावर पिता रामजीचा विरोध पत्कारून बडोदा संस्थानात प्रचंड जातिवाद असताना सुद्धा नोकरी करून त्यांचे ऋण फेडले अर्थात रामजीबाबाना बडोदा मधील हे जातीचे चटके त्रास माहित होता म्हणून ते बाबासाहेबांना जाण्यापासून रोखत होते .तरीसुद्धा बाबासाहेबांनी चटके सहन करून संस्थानाच्या कराराच पालन केल .

“9:- बाबासाहेब आंबेडकरांनी शिका आणि संघटीत व्हा हा संदेश मराठा बहुजनांना दिला.
"चांभार घराण्यात जन्माला आलेला नेपोलीयन बोनापार्ट अर्ध्या युरोप खंडाचा बादशाह झाला. अरे ज्याच्या आई बापाचा पत्ता नाही तो रेंसमन हेरॉलड ब्रीटन चा पंतप्रधान झाला. लाहनपणी कोळशाच्या खाणीत काम करणारा अब्राहम लिंकन अमेरीकेचा राषट्राध्यक्ष झाला अरे पण मानुसकी नाकारलेल्या समाजात जन्मलेला आपला " भिमराव " या देशाचा शिल्पकार झाला..........! “

- --> सदर मुद्यात बाबासाहेब देशाचे शिल्पकार आहेत हे डोळे लावून सत्य असलं तरी शिका ,संघटीत व्हा ,संघर्ष करा हा संदेश समस्त भारतीयास दिला त्यालाही विशिष्ट जातीलाच दिला किंवा केवळ मराठा बहुजनांना दिला असा नाही तर भारतातील प्रत्येक नागरिकास दिलेला आहे . युरोप खंडात जातीव्यवस्था किंवा जात नावाची गोष्ट अस्तित्वात नव्हती ना आहे ही जातीयव्यवस्था आणि चातुर्वर्णव्यवस्थेत शुद्राती शुद्र ठरविलेली जात नेपोलीयन बोनापार्ट ला लावणे केवळ हास्यास्पद गोष्ट आहे .

सदर पोष्ट अनेक महिन्यापासून सोशल मिडिया मध्ये फिरतात आणि काही जण अभ्यास न करता इतिहासाची जाण न ठेवता सदर मजकूरच प्रमाण आहे असे मानून तोच खरा इतिहास मानत असतील तर हा निव्वळ अडाणीपणा आहे .इथे बाबासाहेब आंबेडकर ,शिवाजी महाराज ,शाहू महाराज यांना जातीचे लेबल लावून एकमेकांवर अप्रत्यक्षपणे उपकार केलेले आहे अस भासवून जातीचा अंहभाव दाखविणे आणि महापुरुषाचा जय जयकार करणे दोन्हीही विरोधाभासी आहे . बाबासाहेब असो कि शिवाजी महाराज त्या त्या काळानुरूप या महापुरुषांनी काळाचा विचार करून पाऊले उचलली आहेत .शिवाजी महाराजांची सामाजिक बदलापेक्षा स्वराज्य मिळवणे अग्रणीय मानले ती त्या काळाची गरज म्हणून त्यामुळे त्यांचे महत्व कमी होते असे नाही तेही श्रेष्ठच होते आणि आहेत आणि बाबासाहेबांनी सामाजिक बदलासह मानवजातीच्या अधिकारासाठी मानवमुक्तीचा लढा दिला तोही मोठा श्रेष्ठच आहे .त्यामुळे सदर अश्या अनेक पोष्ट महापुरुषांना जातीत विभागतीलही परंतु त्यांचे महत्व कोणामुळे मोठे किंवा कोणामुळे कमी होऊ शकत नाही .म्हणून मला खोट्या आधार नसलेल्या गोष्टींचा गवगवा यांचे खंडण करावे वाटले म्हणून हा सदर लेख .
                                                                                                               - प्रविण जाधव

                                            !!! कंचनी चा महाल !!!

माझ शालेय जीवन मेहकर पासून जवळच ११ कि .मी . असलेल्या सुलतानपूर या गावी गेल . रविवारची सुट्टी आणि मेहकर चा बाजार असल्यामुळे नेहमीच वडिलांसोबत ,मित्रांसोबत येण दर आठवड्याला सुरु असे . तो बहुदा २०
वर्षापूर्वीचा काळ असेल एकदा काही मित्रासोबत सिनेमा पाहण्यासाठी गेलो परंतु दुपारचा शो सुरु होऊन बराच वेळ झाला होता मग आता काय करावे तर आम्ही मेहकर मध्ये हुंदडायला लागलो सायकलवर फिरण्याचा आनंद घेऊ लागलो ,मेहकर शहराच्या थोड बाहेर एक पडकी ऐतिहासिक  वास्तू आम्हाला  दिसली मला त्याबद्दल  कुतूहल निर्माण झाल परंतु ही वास्तू कसली याची माहिती कोणालाच नव्हती .पुढे शहरात शिक्षणासाठी आल्यावर महाविद्यालयीन जीवनात या वस्तूबद्दल मी वर्तमानपत्रातून वाचाल तेंव्हा यावर माझ प्रेम अधिक घट्ट झाल . ती ऐतिहासिक वास्तू म्हणजे " कंचनीचा महाल " साहित्य क्षेत्रातील याच मातीतून जन्मलेल्या ना .घ .देशपांडे यांची कलाकृती साहित्यक्षेत्रात अजरामर झाली ती म्हणजेच कंचनीचा महाल !

ना.घ .देशपांडे यांचा जन्म बुलढाणा जिल्ह्यातील साखरखेर्डा २१ ऑगस्ट १९०९  रोजी झाला .बालवयातच कवितेचा छंद ना .घ .देशपांडे यांना लागला होता .पुढे एल .एल .बी .करून देशपांडे यांनी वकिली व्यवसायाला मेहकर सत्र न्यायालयात सुरुवात केली .बी.ए.ला असताना इ.स. १९२९ साली त्यांनी लिहिलेली शीळ ही कविता वर्गमित्र गायक गोविंदराव जोशी (जे पुढे जी.एन. जोशी या नावाने प्रसिद्ध झाले) यांनी कार्यक्रमांमधून गायला सुरुवात केली. ती अतिशय लोकप्रिय झाली. पुढे इ.स. १९३२ साली एच.एम.व्ही.ने ती जी.एन.जोश्यांच्याच आवाजात ध्वनिमुद्रित केली. यातून भावगीत हा प्रकार मराठी संगीतक्षेत्रात रूढ झाला. इ.स. १९५४ साली शीळ याच नावाने त्यांचा काव्यसंग्रह प्रकाशित झाला. इ.स. १९६४ साली अभिसार हा नाघंचा दुसरा काव्यसंग्रह प्रकाशित झाला. त्याला महाराष्ट्र शासनाचे पारितोषिक मिळाले. पुढे इ.स. १९८६ साली प्रकाशित झालेल्या ख़ूणगाठी या काव्यसंग्रहास साहित्य अकादमी पुरस्कार देऊन गौरवण्यात आले.

याशिवाय कंचनीचा महाल (चार दीर्घकवितांचा संग्रह) व गुंफण (शीळ काव्यसंग्रहाच्या काळापासून तोवर अप्रकाशित राहिलेल्या कवितांचा संग्रह) यांचाही त्यांच्या ग्रंथसंपदेत समावेश होतो. यापैकी मेहकर बाहेरील जी ऐतिहासिक वास्तू उभी आहे त्याला समर्पित असलेल्या आपल्या भावना ना .घ .नी आपल्या  कंचनीचा महाल या दीर्घकाव्य संग्रहात विषद केलेल्या आहेत .
मेहकर जवळील एक पडीक वास्तू जीला कंचनी महाल आपण म्हणतो त्यामागे एक इतिहास म्हणा कि आख्यायिका आहे .यामागे काही भ्रामक जरी असले तरी कंचनी ही एक रूपवान सौदर्यवती लावण्यवती राहिलेली असेल यात शंका नाही .असे म्हणतात .ती अतिशय सुंदर आणि रूपवान होतीच तिला तिच्या रूपाचा अहंकार होता .घुंगरांचे श्रृंगाररसपूर्ण बोल तिथे कायम निनादत असत. अनेक सरदार- सेनापती तिच्या सौंदर्याचे दिवाणे होते. पलीकडे लोणार सरोवराच्या काठी असलेले कमळजा देवीचे देऊळ! तिथे जळणारा नंदादीप ...हे सगळ्या गावाचे श्रद्धास्थान होते. एक सरदार पुत्र तिच्या प्रेमात पडला. तिने आपल्या बरोबर मंदिरात येऊन देवीचे दर्शन घ्यावे अशी त्याची आकांक्षा होती. पण कंचनी पडली आढ्यतेखोर, रुपसंपन्न कलावंतीण. तिला गाव उतरुन पलिकडे जाणे कमीपणाचे वाटले. ती वदती झाली... "मी नाही येणार तिथपर्यंत. माझ्या याच वाड्यात माडीवर माडी बांधून मी देवीचे दर्शन घेईन."... झाले........मजल्यावर मजले चढविण्यासाठी कारागिर राबू लागले आणि एके दिवशी...ती प्रदोष पूजा करायला व देवीचा दिवा पहायला वरती चढली आणि त्यामागील आख्यायिका अशी आहे कि कंचनी तो दिवा पाहते आणि लगेच तिची शिळ होऊन ती खाली कोसळते .याच आख्यायिका आणि कंचनी भोवती फिरणाऱ्या कथेला ना .घ .देशपांडे यांची अतिशय सुंदर काव्य रुपात देऊन साहित्यात अजरामर केले .माझ्या दृष्टीने कदाचित कंचनीचा घातपात झाला असेल ती रूपाने धनवान होतीच परंतु तिचा महाल पाहून ती धनवान असेलच याची खात्री पटते परंतु ना.घ .देशपांडे ने यालाच नवीन आयाम दिला त्या काव्यओळी अशा

" अशीच होती रे निःशब्द मधुर ती रात्र राजसवाणी
असेच खोलात वाहत होते रे या पैनगंगेचे पाणी
सोसून गारठा चंचळ जळाच्या रुपेरी लाटांत न्हाले
आणखी अशी या पश्चिमे कडून चढून वरती आले
गारठ पदर कंपित अधर भरला कलश माथी
जमले होते रे आधीच वरती प्रदोष पूजेचे साथी
अंगाला लंपट झालेले माझे ते विरल वसन ओले
पहात होते रे वरून भाविक आतून कामूक डोळॆ
दूरच्या क्षितीजा वरती होता रे कोवळा ...क्रमश :  "

ना.घ .देशपांडे यांची कविता मनाला भुरळ घालून कंचनी बद्दल भुरळ घालतेच परंतु ना.घ .देशपांडे यांचा साहित्यक्षेत्रात ग्रामीण भागातून येऊन वेगळीच वाट निर्माण केली अशी स्तुतीसुमने ना.धो .महानोर सारखे कवी साहित्यिक वाहायला मागे नाही राहिले . आज कंचनीचा महाल ची ओळख करून देणारे ना.घ .देशपांडे आणि तो पडका महाल सरकार ,पुरातत्व विभाग यांच्याकडून दुर्लक्षित आहे .या महालाचा संवर्धन करणे महत्वाचे आहे . तसेच काही काळ नागपूर आकाशवाणीवर कार्यक्रम सल्लागार समितीचे सदस्य होते. त्याकाळी आकाशवाणीवर फक्त पुरुष निवेदक असत. नाघंचे म्हणणे होते की, स्त्रियांच्या आवाजाचा स्वर पुरुषांपेक्षा उंच असल्यामुळे त्यांना निवेदक म्हणून नेमावे.त्यांची ही सूचना केंद्राने मान्य केली, व तेव्हापासून रेडिओवर निवेदिकांना प्रवेश मिळाला. अशा या कृतीशील आणि साहित्यक्षेत्रात आपले योगदान देणाऱ्या ना .घ . चे स्मारक मेहकर परिसरात व्हावे आणि त्यांची प्रेरणा असलेला कंचनीचा महाल वाचवायला हवा .

                                     -  प्रविण जाधव

          !!! विठ्ठल म्हणजे बुद्धच !!!

२५०० वर्षापूर्वी तथागत भगवान बुद्धाने क्रांती करून अखिल मानव जातीला बौद्ध धम्म दिला . अनिष्ट चालीरीती अंधश्रद्धा काल्पनिक देव आणि अमानवीय असलेले वेद यांचा भरणा असलेला वैदिक धर्म हा बुद्धानंतर नामशेष झाल्यासारखा झाला .संपूर्ण भारतात आणि भारताबाहेर बौद्ध धम्म आणि बुद्धाची लोकप्रियता इतकी वाढली कि सर्व लोक बौद्ध धम्मात सहभागी होऊन बुद्ध ,धम्म आणि संघाला अभिप्रेत असणार्या मानवधर्माकडे आकृष्ट होऊ लागली .

       यज्ञामध्ये प्राणीहत्या आणि जीवाचा बळी देण्याला बुद्धाने विरोध केला त्यामुळे समस्त मानवजातीला वैदिक धर्माचा तिटकारा वाटू लागला त्यामुळे वैदिक धर्म बहुजन लोकापासून बुद्धाच्या काळात दुरावला . पुढे अनेक शतकापर्यंत बुद्धाची प्रसिद्धी आणि बौद्ध धम्म यांचा प्रचार प्रसार सम्राट अशोक ,कनिष्क ,हर्षवर्धन सारख्या राजांनी केल्यामुळे जनमानसात याचा प्रचंड प्रभाव पडला . अगदी पुष्पमित्र शुंगाने प्रतिक्रांती जरी केली अनेक भिक्खूची कत्तल केली तरीही  सामान्य लोकांना आपल्याकडे ओढण्यासाठी बुद्धाची पूजा ,रथयात्रा , बौद्ध सन इ .गोष्टी सुरूच ठेवल्या होत्या . इ .सनाच्या ८ व्या शतकापर्यंत बौद्ध धम्म लोकांच्या मनात आणि सम्राट अशोक कानिश्काच्या निर्माण केलेल्या विहार ,लेणी ,स्तंभ या स्वरुपात अस्तित्वात होता . काही ठिकाणी बंगाल ,सिंध आणि ओरिसा प्रांतात तर ११ आणि १२ व्या शतकात बौद्ध धम्म टिकून होता परंतु नेमक अस काय झाल कि बौद्ध धम्म नष्ट करण्यात बर्याच अंशी यश वैदिक परंपरेला आल परंतु भगवान बुद्ध व्यक्ती रुपात ते नष्ट करू शकले नाही ? याच कारण बुद्ध हा जगात पोहचला होता परंतु प्रत्येक माणसाच्या मनात घर करून बसला होता . पुढे वैदिक धर्माने हा बुद्धाचाच धर्म आहे म्हणून लोकांच्या मनात आचरणात वैदिक गोष्टी भरून दिल्या .

                     ८ व्या शतकात शंकराचार्याने बौद्ध धम्माच्या समूळ उच्चाटनासाठी अनेक पाऊले उचलली बुद्धाला विष्णूचा अवतार दाखवून जे मुळचे बौद्ध होते त्यांना आपल्याकडे आकर्षित केल आणि ज्या मुस्लीम आक्रमणांनी थोडाफार बौद्ध धर्म विहार ,लेणी,स्तंभ रुपात होता त्याचे आतोनात नुकसान मुस्लीम शासकांनी केले .याचा फायदा घेऊन शंकराचार्याने पुराणे ,मनुस्मृती ,महाभारत ,रामायण या सारख्या गोष्टी करून मुळच्या बौद्ध असलेल्या भारतीय लोकांना वैदिक धर्माच्या गोष्टी घालवून स्वताला मुस्लीम शासकांनी " हिंदू" म्हणून दिलेली शिवी ही स्वीकारली कारण बुद्धाचे विचार धम्म त्यांना हद्दपार करायचा होता . ज्या बुद्धाच्या काळात प्राणीहत्या करून मासभक्षण वैदिक ब्राम्हण करत होते त्यांनी या काळात शाकाहार स्वीकारून आपण सर्व " हिंदू " आहोत म्हणून ८ व्या शतकापासून प्रतिक्रांतीला सुरुवात केली ,जे विहार लेणी होत्या त्यावर ताबा मिळवून तेथे वैदिक अर्थात नंतर हिंदू नाव देऊन आपल वर्चस्व मिळवून भिकारेपनाचा कळस गाठला . शैव आणि वैष्णव पंथ निर्माण केले .वैष्णव पंथ तर बौद्ध धर्माचे भग्न रूप आहे . यापासून समांतर वारकरी संप्रदाय निर्माण झाला . बौद्ध धर्माचे नाव घेण्याला इतकी भीती होती कि त्यामुळे असे पंथ निर्माण झाले परंतु बुद्धाची महिमा प्रसिद्धी कोणीच संपवू शकले नाही म्हणून बुद्धाला विष्णूच्या अवतारात त्यांना दाखवावच लागल .

पंढरपूर चे विहार विठ्ठल मंदिर , तिरुपती चे विहार बालाजी ,ओरिसा पुरी चे विहार जगन्नाथचे मंदिर , केदारनाथ ,अमरनाथ अशा अनेक ठिकाणचे विहारे बळकावून तेथे भग्न काल्पनिक देवांची निर्मिती करण्यात आली .पंढरपूर चे विठ्ठल मंदिर तर अनेक पुराव्यांनी सिद्ध होते कि ते प्राचीन बुद्ध विहार होते आणि विठ्ठलाची मूर्ती ही बुद्धाचीच आहे ."पंढरपुरची मूर्ती वास्तवात बुद्ध मुर्तीही आहे. यावर मी एक प्रबंध लिहित आहे. जो कि पुण्याच्या संशोधन मंडळापुढे वाचला जाईल. पांडुरंग हा शब्द पुंडरीक या शब्दापासून उत्पन्न झालेला आहे. पांढर्या कमळास पाली भाषेत पांडुरंग म्हणतात, याचा अर्थ पांडुरंग दूसरा तिसरा कुणी नसून बुद्ध आहे" हे डॉ बाबासाहेब आंबेडकर यांनी आपल्या  "Who is Pandurang" हा शोध निबंध मार्च १९५५ मध्ये लोणावळा येथे लिहावयास घेतला होता.  विठ्ठल मंदिरात खांबावर बुद्धाच्या ध्यानस्थ मुर्त्या आढळतात . अनेक संत कवींनी विठ्ठल म्हणजेच बुद्ध आहे आपल्या काव्यातून सिद्ध केले आहे . पंढरपूर ची यात्रा आषाड एकादशी ला भरविण्याच कारण कि बुद्धाने आपला प्रथम धम्मोपदेश पंचवर्गीय भिक्खू ला दिला होता .पालीभाषेत पांडुरंग या शब्दाचा अर्थ 'पांढरे कमळ' असा होतो. म्हणजे ज्याने पांढरे कमळ धारण केले आहे असा तो. बौद्ध वांगमयत पांढर्या कमळाला अनन्य साधारण महत्व आहे हे बौद्ध अभ्यासकांना ठाऊकच आहे. आणि याला सबल पुरावा म्हणजे अजंठा येथील बुद्ध लेणी. या लेणीत एक चित्र पद्मपाणी बुद्धाचे आहे, ज्याने पांढरे कमळ हाती घेतले आहे. वर दिलेला एक फोटो अजिंठा लेणीमधील आणि दुसरा विठ्ठलमंदिरातील मूर्तीचा आहे बुद्धाच्या ह्या मूर्तीवर थोडाबदल करून आला जरी असला तरी पूर्ण मूर्ती ते बदलू शकले नाहीत .

लोक देखोनि उन्मत दारांनी आसका |

न बोले बौद्ध रूपे ठेविले जधनी हात ||

नववा वेसे स्थिर रूप तथा नाम बौद्ध रूप |

संत तया दारी! निष्ठान्टती निरंतरी ||

                                                 - संत एकनाथ

बौद्ध अवतार माझिया उदृष्ट | मौन मुखे निष्टा धरियेली ||

मध्ये झाले मौन देव बीज ध्यानी | बौद्ध ते म्हणोनी नावे रूप ||

                                         - संत तुकाराम

कलयुगी बौध्द रुप धरी हरी । तुकोबा शरीर प्रकटला ।।

                                  - संत बहिणीबाई

गोकुळी अवतारू सोळा सहस्त्रावरू ।

आपण योगेश्वरु बौद्ध रुपी ॥

व्रतभंगासाठी बौद्ध अवतार ।

झाला दिगंबर अवनिये ।

ऐसा कष्टी होऊनी बौद्ध राहिलासी ॥

                           - संत नामदेव

 अशी अनेक पुरावे आहेत कि जी बौद्ध विहार आणि विठ्ठल हाच बुद्ध आहे हे अंधपाणाचे प्रदर्शन करणार्यांनी इतिहासाची पाने दवडून वाचावी कि आपण मागील काळाचे मुळचे बौद्ध होतो .

                                           ले .- प्रविण जाधव